Het is bekend dat landbouwsystemen waarin verschillende gewassen en rassen worden geteeld een meer stabiele opbrengst geven en minder last hebben van ziekten en plagen dan monoculturen. Door de nadruk op schaalvergroting en productieverhoging wordt wereldwijd steeds meer van hetzelfde geteeld. Ook de biologische landbouw ontkomt niet aan deze trend. Gelukkig zijn er verschillende mogelijkheden om de diversiteit aan gewassen en rassen in de biologische landbouw te vergroten.
Nieuwe afzetmarkten
Zo zijn overal in de wereld genenbanken ontstaan, waarin de zaden van duizenden oude landrassen en de wilde voorouders van onze cultuurgewassen zijn opgeslagen. De zaden moeten echter ook gebruikt worden, zoals voor de veredeling van nieuwe rassen. In het project Bio-impuls wordt de genetische basis van bestaande aardappelrassen verbreed door ze te kruisen met wilde aardappelvariëteiten uit de genenbank.
Ook het telen van oude rassen en vergeten gewassen biedt kansen, omdat ze vaak een goede smaak of andere nuttige eigenschappen hebben. Spelt – een oud graangewas – kan bijvoorbeeld gegeten worden door mensen met een tarweglutenallergie. Oude gewassen en rassen bieden dus mogelijkheden om nieuwe afzetmarkten te creëren.
Mengteelten
Een diversiteit aan gewassen verkleint bovendien de kans op ziekten en plagen. Biologische telers passen daarom immers vruchtwisseling toe. De diversiteit vergroten kan door het verruimen van de vruchtwisseling, maar ook door binnen een veld verschillende gewassen door elkaar te telen. Deze mengteelt kan bovendien de kwaliteit bevorderen. Zo vergroot een mengteelt van zomertarwe en veldbonen de bakkwaliteit van de tarwe. Het schadelijke effect van ziekten en plagen kan tevens worden verkleind door gebruik te maken van rassenmengsels.
Om de diversiteit op het veld te vergroten, lijken er voor de biologische landbouw met name kansen te liggen voor telers met een directe afzet aan consumenten of winkels. Telers die leveren aan de tussenhandel zullen collectief moeten optreden. In samenwerking met hun handelspartij kunnen zij zich gezamenlijk profileren met een onderscheidend product.
Nieuwsgierig naar het hele artikel in Ekoland? Klik dan hier.