Landbouw en klimaatverandering

Sector:
Energie en klimaat
10-3-2010

De landbouw ondervindt niet alleen de gevolgen van klimaatverandering, maar heeft ook invloed op klimaatverandering. Verandering in grondbewerking, de teelt van andere gewassen of de teelt van biomassa voor bijvoorbeeld energie kunnen bijdragen aan het opnemen van CO2 uit de atmosfeer. Ook zijn er mogelijkheden om broeikasgasemissies uit de veehouderij te reduceren. Landbouw helpt daarmee aan de oplossing van het klimaatprobleem.

Conservation agriculture
Op bedrijfsniveau blijken grondbewerkingstechnieken, het beheer van de bodem, teeltkeuze en bemesting effecten hebben op de emissie van broeikasgassen. Onderzocht wordt of via aanpassingen in landgebruik en grondbewerkingstechnieken zelfs CO2 kan worden opgenomen in de bodem.
Uit ervaringen elders in de wereld, waaronder de gematigde streken in de Verenigde Staten, Canada en Oost-Europa blijkt dat ‘conservation agriculture’ een belangrijke bijdrage kan leveren aan verminderde uitstoot van broeikasgas.
‘Conservation agriculture’ heeft drie basisprincipes:

  • geen of minimale grondbewerking
  • constante bedekking van de grond met organisch materiaal
  • uitgekiend rotatiesysteem met veel gebruik van N-fixerende planten en planten met verschillende worteldiepte

Voor de Nederlandse situatie zou het verminderen van of zelfs het stoppen met ploegen een forse bijdrage kunnen leveren. In Nederland wordt op dit moment door een paar koplopers geëxperimenteerd.

Veenweidegebieden
In de huidige situatie vormt een typisch Nederlands veehouderijbedrijf in dit veenweidegebied een aanzienlijke bron van CO2 voor de atmosfeer (ca. 10 ton CO2-equivalenten per hectare). Het blijkt dat met gericht beheer veel gedaan kan worden om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Door een verhoging van de waterstand wordt bijvoorbeeld de afbraak van het veen verminderd. En als het land in de veenweidegebieden af en toe onder water mag lopen (geen gereguleerde waterstand) verandert het systeem zelfs van een ‘source’ in een ‘sink’ van broeikasgassen.
Dit is interessant omdat koolstof een commodity, een handelswaar, is geworden en daarmee kun je de landbouw in deze gebieden wellicht een nieuw handelingsperspectief bieden in de vorm van een klimaatdienst.

Beperken emissie broeikasgassen door de veehouderij
De melkveehouderij levert een aanzienlijke bijdrage aan de emissie van methaan. De fermentatieprocessen in de pens van de koe spelen daarbij een belangrijke rol. Het blijkt dat vooral de samenstelling van het voer en bedrijfsmanagement van grote invloed zijn op de emissie. Verwacht wordt dat door aanpassingen in het rantsoen en de inzet van additieven op relatief korte termijn kan worden gekomen tot een emissiereductie van 20%. Andere opties zijn aangepaste stalsystemen en fermentatie van mest tot biogas.

Contact informatie: Wijnand Sukkel, PPO van Wageningen UR